Einelti

Hvað er einelti?

Einelti er ofbeldi sem aldrei er réttlætanlegt.  Talað er um einelti þegar einstaklingur verður fyrir endurteknu áreiti og á erfitt með að verjast því. Sá sem er sterkari, árásargjarnari og frakkari níðist á þeim sem er líkamlega/félagslega veikari. Gerandinn misbeitir valdi gegn þolandanum.

Hvaða áhrif hefur einelti?

Einelti veldur þjáningum sem geta fylgt þolandanum ævilangt. Rannsóknir sýna að margir þeirra sem hafa orðið fyrir langvarandi einelti hafa brenglaða sjálfsmynd og lítið sjálfstraust. Þeir eru líklegri en aðrir til að eiga við geðræn vandamál að stríða síðar á lífsleiðinni svo sem  þunglyndi, félagsfælni og kvíða. Stundum verður niðurbrotið algert og eineltið leiðir til sjálfsvígs en bæði íslenskar og erlendar rannsóknir hafa sýnt fram á tengsl milli eineltis og sjálfsvígshugsana, sjálfsvígstilrauna og sjálfsvíga. Hvaða einkenni sýnir barn sem verður fyrir einelti?

  • Vill ekki lengur fara í skólann.
  • Barnið kvartar oft undan maga- eða höfuðverkjum og er lystarlaust.
  • Sefur illa, fær martraðir og grætur jafnvel í svefni.
  • Barnið er niðurdregið, virðist óhamingjusamt eða er þunglynt.
  • Það fær lélegri einkunnir og áhugi á skólanum dvínar.
  • Barnið kemur heim úr skóla eða tómstundastarfi skítugt, blautt eða í rifnum fötum. Skólabækurnar eru skemmdar og hlutir týnast. Barnið getur ekki gert almennilega grein fyrir því sem gerðist.
  • Það getur ekki gefið trúverðuga skýringu á mari, skeinum og sárum.
  • Barnið er alltaf eitt, bekkjarfélagar/leikfélagar koma ekki lengur heim með barninu.
  • Það hnuplar eða biður um meiri peninga en það er vant (til að blíðka þá sem leggja það í einelti).

Hvað er hægt að gera leiki grunur á einelti?

  • Ræða við barnið og komast að því hvort grunurinn reynist réttur. Oft reyna börn sem eru lögð einelti að leyna því þar sem þau skammast sín/vilja ekki valda foreldrum sínum vonbrigðum eða áhyggjum.
  • Leita ráða til dæmis hjá námsráðgjafa eða sálfræðingi.
  • Hafa samband við umsjónarkennara eða skólayfirvöld. Skólinn á að bregðast við og ganga í málið.
  • Leita til fræðsluyfirvalda, svo sem skólaskrifstofu, fræðsluskrifstofu eða sambærilegra aðila standi viðbrögð skóla ekki undir væntingum.
  • Fá upplýsingar og ráð hjá menntamálaráðuneytinu, Heimili og skóla eða Olweusaráætluninni gegn einelti.

Greinar

Fyrirlestrar

  • Fyrirlestur um einelti – Björk Einisdóttir, framkvæmdastjóri Heimilis og skóla

Námsefni

Óboðnir gestir – okkar innri maður. Fjallar um tröllabörnin Óþekktarorm, Græðgi, Fýlupúka, Leti og Jötuninn mikla. Öll leggja þau leið sína í mannheima og leitast við að taka völdin í sínar hendur. Ætlunin með sögunum er m.a. að vegja umhugsun og gefa börnum, foreldrum og kennurum tækifæri til að bera kennsl á þessa gesti sem eiga það til að læðast að okkur, jafnvel taka völdin og stjórna okkur um hríð.

Ekki segja frá. Systkinunum Báru og Bessa kemur vel saman og þau búa við góðar aðstæður að flestra áliti, en ekki er allt sem sýnist. Skuggi áfengisvandans hvílir yfir þeim. Aftast í bókinni er bent á aðila sem börn geta leitað til við erfiðar aðstæður í von um að það geti rofið einangrun þeirra.

Léttlestrarbækur um Rut. Í þessum bókum er farið í ýmsa þætti mannlegrar hegðunar og atriði er lúta að virðingu, jákvæðni, umburðarlyndi, tillitssemi og einelti. Sérstaklega er fjallað um einelti í Rut og raddirnar tvær.

Gagnlegar vefslóðir