H. C. Andersen, Winston Churchill, Albert Einstein, Charles Darwin, Selma Lagerlöf og Pablo Picasso voru öll skapandi og höfðu sérstaka hæfileika. Auk þess áttu þau við mikla les- og skriftarerfiðleika að stríða á skólaárum sínum. U.þ.b. 10% nemenda eiga erfitt með lestur og skrift. Miklir leserfiðleikar hrjá u.þ.b 5% nemenda, oftar drengi en stúlkur. Sumir eiga erfitt með lestur, aðrir stafsetningu, sumir hvort tveggja.

Hér eru nokkrar ábendingar um hvað þú getur gert ef barninu gengur illa með lestur.

• Gerðu það sem foreldrar hafa gert í gegnum tíðina með börnum sínum. Lestu upphátt, syngdu, farðu með þulur eða gerðu hvað annað sem vekur áhuga barnsins á móðurmálinu. Bæði kennarar og aðrir sérfræðingar eru sammála um að rím- og orðaleikir þjálfi máltilfinningu barnsins og börn með leserfiðleika þurfa að þjálfa hana miklu betur en önnur börn.
  
• Vertu opinn í samskiptum við kennarann. Segðu frá áhyggjum þínum og sýndu að þú sért tilbúin/n að vinna með kennaranum frá upphafi. Hafir þú sjálf/ur átt við leserfiðleika að stríða skaltu segja frá því. Ef þú burðast með sektarkennd frá eigin skólaárum vegna slælegrar frammistöðu t.d. í lestri og stafsetningu skaltu reyna að losa þig við slíkar tilfinningar, það er engin ástæða til að skammast sín fyrir slíkt.
  
• Sýndu þolinmæði, ekki vaka yfir hverju feilspori sem barnið tekur. Gefðu kennaranum tækifæri til að vinna verk sitt. Hrósaðu barninu fyrir framfarir. Þegar á móti blæs er gott að minna á það sem hefur áunnist t.d. með því að benda á allar þær bækur sem barnið er búið að lesa.
  
• Láttu augnlækni rannsaka sjón barnsins svo að hægt sé að útiloka sjóngalla sem orsök lesefiðleikanna. Heyrnaprófun er einnig af hinu góða.
  
• Fáðu lánaðar hljóðbækur á bókasafninu eða í skólanum þ.e. snældur með upplestri. Það eru til "venjulegar" bækur með hljóðsnældu sem eru sérlega hentugar til æfinga í lestri. Barnið getur fylgst með prentuðum texta um leið og það hlustar á frásögnina.
  
• Reyndu að finna lesefni sem höfðar til barnsins. Fyrirsagnir í blöðum, íþróttafréttir, skrýtlur, teiknimyndasögur, auglýsingar, hvað sem er gerir gagn ef barnið sýnir því áhuga. Ágætt er að spyrja barnið um eitthvað sem stendur í dagblaði og láta það leita uppi svörin.
  
• Það er mikilvægt að barnið æfi sig að lesa á hverjum degi, líka þegar frí eru í skólanum um jólin og á sumrin. Reyndu að gera ekki mikið mál úr lestrinum og helst þyrfti hann að verða ánægjuleg stund. T.d. er tilvalið að lesa framhaldssögu og skiptast á; þú lest eina síðu og barnið les næstu síðu.
  
• Ef til er tölva á heimilinu er hægt að fá sérstök forrit sem þjálfa lestur og ritun. Kannaðu málin í skólanum og í Skólavörubúðinni.
  
• Hafðu samband við foreldra annarra barna sem eru að glíma við leserfiðleika. Berið saman bækur ykkar og styðjið hvert annað. Það gott að vita að maður er ekki einn um vandamálin. Þú getur t.d. haft samband við íslenska dyslexíufélagið eða Lestrarmiðstöð Kennaraháskólans til að fá upplýsingar um námskeið fyrir foreldra barna með leserfiðleika.
  
• Legðu áherslu á hæfileika og getu barnsins á öðrum sviðum svo að þú byggir upp sjálfstraust hjá því. Sjálfmyndin er mjög mikilvæg og því miður fá mörg börn of neikvæða mynd af eigin getu þegar leserfiðleikar skyggja á aðra hæfileika. Hrósaðu barninu t.d. fyrir dugnað, snyrtimennsku og jákvæða framkomu þegar það á við. Ekki tala niðrandi um leserfiðleikana við aðra svo barnið heyri.
  
• Ef les- og skriftarerfiðleikarnir eru ennþá áberandi í þriðja - fjórða bekk ættir þú að ræða við kennarann og sérkennara um hvað þið getið gert í sameiningu til að hjálpa barninu. Kannski er hægt að gera sérstaka áætlun þar sem kennari, foreldrar og nemandi taka ábyrgð á ákveðnum þáttum. Liggur fyrir fullnaðargreining? Hvaða sérkennslu getur skólinn boðið? Er búið að reyna allar kennsluaðferðir? Hefur verið leitað til sérkennslufræðings á fræðsluskrifstofu eða í Lestrarmiðstöð KHÍ? Fær barnið verkefni og próf með stærra letri svo að lesturinn hamli ekki árangri t.d. í stærðfræði. Hvað geta foreldrarnir gert betur til að styðja barnið?
  
• Ef þú hefur skoðun á því hvernig þjónustu börn með leserfiðleika fá í skólanum vertu þá óhrædd/ur að láta sjónarmið þín í ljós við yfirvöld. Hringdu í skólastjórann, Heimili og skóla, fræðsluskrifstofuna, skólanefndarformanninn og menntamálaráðuneytið. Kvartanir og ábendingar frá mörgum foreldrum geta skilað árangri.
  
• Sættu þig við að það er ekki alltaf hægt að laga les- og skriftarerfiðleika að fullu. Sjálfstraust og heilsteypt sjálfsmynd einstaklingsins skipta meira máli um hvernig honum farnast í lífinu. Langflestir komast vel til manns þrátt fyrir leserfiðleika og það er liðin tíð að tengja lestrargetu við greind eða gáfur.

Gagnleg símanúmer:
Íslenska dyslexíufélagið, Lestrarmiðstöð Kennaraháskóla Íslands S. 563-3868 og 563-3893
Íslenska lestrarfélagið, Guðmundur B. Kristmundsson S. 563-3834
Heimili og skóli, landssamtök foreldra S. 562-7475